กองทัพบกพม่าในรัฐฉาน

ในเดือนกรกฎาคมปี 1950 รัฐบาลกลางของสหภาพพม่า (ในขณะนั้น) ส่งกองทหารเข้าไปในรัฐฉาน เพื่อปราบปรามและขับไล่ทหารจีนก๊กมินตั๋ง และเมื่อกองทัพก๊กมินตั๋งต้องถอนตัวออกจากพม่าเนื่องจากแรงกดดันจากนานาชาติ ในปี 1961 ตั๊ตม่ะต่อ (กองทัพพม่า) ให้มีการจัดระเบียบกองทัพบกในรัฐฉาน คือ ให้จัดตั้ง ‘กองทัพภาคตะวันออก’ ขึ้นทางตอนใต้ของรัฐฉาน มีที่ตั้งอยู่ที่เมืองต่องจี เพื่อบังคับบัญชาควบคุมอํานวยการยุทธต่อกองพลดําเนินกลยุทธ์หรือหน่วยที่มาขึ้นการบังคับบัญชาเมื่อปฏิบัติตามแผนป้องกันประเทศเป็นหลัก แต่กองทัพภาคตะวันออกไม่สามารถควบคุมพื้นที่ห่างไกลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้นในปี 1972  ให้จัดตั้ง ‘กองทัพภาคตะวันออกเฉียงเหนือ’ มีที่ตั้งอยู่ที่เมืองล่าเสี้ยว ทางตอนเหนือของรัฐฉาน และในปี 1996 ให้จัดตั้ง ‘กองทัพภาคสามเหลี่ยม’ มีที่ตั้งอยู่ที่เมืองเชียงตุง มีหน้าที่รับผิดชอบพื้นที่ภาคตะวันออกของรัฐฉาน การปกครองบังคับบัญชาในกองบัญชาการกองทัพภาคตะวันออก และต่อมามีอำนาจในการปกครองบังคับบัญชากิจการทหารเต็มในปี 2002 ต่อมาในปี 2011 ให้จัดตั้ง ‘กองทัพภาคตะวันออกกลาง’  ตั้งอยู่ที่เขตกิ่งเมืองโขล๋ำ เขตเมืองกุ๋นเฮง แขวงล๋อยแหลม รัฐฉานตอนใต้ เพื่อรับผิดชอบพื้นที่ตอนกลางของรัฐฉาน ปัจจุบัน กองทัพภาคทั้ง 4 จัดทําโครงสร้างการจัดเป็น ‘กองทัพน้อย’ ภายใต้สายการบังคับบัญชากองทัพภาคที่ 2 มีที่ตั้งอยู่ที่เมืองล่าเสี้ยว รับผิดชอบพื้นที่ภาคตะวันออกของประเทศ ซึ่งติดกับประเทศไทย ลาว และ จีน 

*ข้อมูลล่าสุด* 

กองทัพน้อยภาคตะวันออก กองบัญชาการตองจี มีส่วนกำลังรบ 26 กองพัน เป็นกองพันทหารราบ 16 กองพัน และกองพันทหารราบเบา 10 กองพัน  

กองทัพน้อยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กองบัญชาการล่าเสี้ยว มีส่วนกำลังรบ 47 กองพัน เป็นกองพันทหารราบ 27 กองพัน กองพันทหารราบเบา 20 กองพัน 

กองทัพน้อยภาคสามเหลี่ยม มีกองบัญชาการเชียงตุง มีส่วนกำลังรบ 39 กองพัน แบ่งเป็นกองพันทหารราบ 14 กองพัน และกองพันทหารราบเบา 25 กองพัน 

กองทัพน้อยภาคตะวันออกกลาง กองบัญชาการโขล๋ำ มีส่วนกำลังรบ 50 กองพัน แบ่งเป็นกองพันทหารราบ 19 กองพัน กองพันทหารราบเบา 31 กองพัน ประจำการอยู่ในรัฐคะยา 10 กองพัน ที่เหลือ 40 กองพันอยู่ในรัฐฉาน 

นอกจากนี้ ในรัฐฉานยังมีกำลังพลหน่วยต่าง ๆ ของกองทัพบกพม่าประจำการอีกนับสิบกองพัน อาทิ กองพันป้องกันภัยทางอากาศ 8 กองพัน กองพันรถถัง 4 กองพัน กองพันยานยนต์หุ้มเกราะ 3 กองพัน กองพันทหารช่าง 5 กองพัน กองพันปืนใหญ่ 39 กองพัน กองพันขีปนาวุธ 2 กองพัน และกองพันสื่อสาร 5 กองพัน ซึ่งรวมกำลังพลแล้วมีมากถึง 217 กองพัน 

ทั้งนี้ ยังไม่นับรวมกำลังพลจากกองอาสารักษาดินแดน หรือในภาษาพม่าเรียกว่า ปฺยี่ตู๊ซิ๊ต ที่รัฐบาลทหารพม่าในเวลานั้น กำหนดเส้นตายให้กองกำลังกลุ่มติดอาวุธชนกลุ่มน้อยชาติพันธุ์ต่าง ๆ ที่ลงนามหยุดยิงเปลี่ยนสถานะจากกลุ่มหยุดยิงไปเป็นกองกำลังพิทักษ์ชายแดน (Border Guard Force - BGF) และกองกำลังรักษาดินแดน (Home Guard Force - HGF) ก่อนการเลือกตั้งเดือนพฤศจิกายนปี 2010 โดยกองกำลังพิทักษ์ชายแดนและกองกำลังรักษาดินแดนจะเป็นกองกำลังทหารกลุ่มชาติพันธุ์ที่เคยลงนามหยุดยิงที่อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของกองทัพพม่า ใช้ชุดฝึก อาวุธ และงบประมาณจากกองทัพพม่า และมีผู้บังคับการระดับกองพันมาจากกองทัพพม่า ได้แก่ 

1) กองกำลังพิทักษ์ชายแดน (BGF) ที่ 1006 อดีตกองกำลังของกองทัพพันธมิตรประชาธิปไตยแห่งชาติเมียนมา (MNDAA) กลุ่มหยาง ซาวข่าย มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองเหล่ากาย เมืองกุงแกง เขตปกครองพิเศษที่ 1 โกก้าง และเมืองกุ๋นโหลง รัฐฉานตอนเหนือ   

2) กองกำลังพิทักษ์ชายแดน (BGF) ที่ 1007 อดีตกองกำลังป้องตนเองลาหู่ กลุ่มจฺย่าปี ก่อย มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตกิ่งเมืองปุ่งป่าแขม และเขตเมืองโต๋น แขวงเมืองสาด รัฐฉานตะวันออก   

3) กองกำลังพิทักษ์ชายแดน (BGF) ที่ 1008 อดีตกองกำลังป้องตนเองลาหู่ กลุ่มเมืองโก และกลุ่มท่าเดื่อ มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตกิ่งเมืองยู้และเมืองญอง แขวงเมืองพฺยาก รัฐฉานตะวันออก   

4) กองกำลังพิทักษ์ชายแดน (BGF) ที่ 1009 อดีตกองกำลังป้องตนเองลาหู่ กลุ่มจายอ่อง มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองท่าขี้เหล็ก แขวงท่าขี้เหล็ก รัฐฉานตะวันออก   

5) กองกำลังพิทักษ์ชายแดน (BGF) ที่ 1010 อดีตกองกำลังป้องตนเองกลุ่มเมืองเปง มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองหมากหมาง แขวงเกงตุ๋ง รัฐฉานตะวันออก   

6) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 4 มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองม่านโต้ง แขวงจ๊อกแม รัฐฉานตอนเหนือ   

7) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 5 กลุ่มมฺโยมะ มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองน้ำคำ แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

8) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 6 กลุ่มปานเซ มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองน้ำคำ แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

9) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 7 กลุ่มมฺโยมะ มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองน้ำตู้ แขวงจ๊อกแม รัฐฉานตอนเหนือ   

10) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 8 มีเขตการควบคุมพื้นที่เมืองโก แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

11) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 9 มีเขตการควบคุมพื้นที่ป่างซาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

12) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 10 มีเขตการควบคุมพื้นที่เมืองยู แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

13) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 11 มีเขตการควบคุมพื้นที่เมืองป้อ แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

14) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 12 กองกำลังพิเศษ มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

15) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 13 มีเขตการควบคุมพื้นที่ป๋างแสง เขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

16) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 14 มีเขตการควบคุมพื้นที่ท่าเมืองแงน เขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

17) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 15 มีเขตการควบคุมพื้นที่เมืองจี เขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

18) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 16 มีเขตการควบคุมพื้นที่ส่อห่อ เขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

19) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 17 กองกำลังพิเศษ มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

20) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 18 มีเขตการควบคุมพื้นที่น้ำพักก่า เขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

21) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 19 มีเขตการควบคุมพื้นที่กองคา เขตเมืองโก๊ดขาย แขวงหมู่แจ้ รัฐฉานตอนเหนือ   

22) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 20 กองกำลังตำรวจพิเศษกุ๋นโหลง มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองกุ๋นโหลง แขวงกุ๋นโหลง รัฐฉานตอนเหนือ   

23) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 21 กลุ่มปู่โมน มีเขตการควบคุมพื้นที่บ้านป่าง เขตเมืองล่าเสี้ยว แขวงล่าเสี้ยว รัฐฉานตอนเหนือ   

24) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 22 มีเขตการควบคุมพื้นที่เมืองเคอ เขตเมืองสี่ป้อ แขวงจ๊อกแม รัฐฉานตอนเหนือ   

25) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 23 มีเขตการควบคุมพื้นที่แสงแก้ว เขตเมืองสี่ป้อ แขวงจ๊อกแม รัฐฉานตอนเหนือ   

26) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 24 กลุ่มลาวมา มีเขตการควบคุมพื้นที่เมืองฮะเมืองแฮง เขตเมืองไหย แขวงล่าเสี้ยว รัฐฉานตอนเหนือ   

27) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 25 กองกำลังป้องตนเองลาหู่ กลุ่มนาก้อ มีเขตการควบคุมพื้นที่หนองโม๋ เขตเมืองต้างยาน แขวงล่าเสี้ยว รัฐฉานตอนเหนือ   

28) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 26 กลุ่มซอหลู่ มีเขตการควบคุมพื้นที่เมืองกุง เขตเมืองต้างยาน แขวงล่าเสี้ยว รัฐฉานตอนเหนือ   

29) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 27 กลุ่มลาวตา มีเขตการควบคุมพื้นที่นาก้อ เขตเมืองต้างยาน แขวงล่าเสี้ยว รัฐฉานตอนเหนือ   

30) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 28 มีเขตการควบคุมพื้นที่หนองผา เขตเมืองต้างยาน แขวงล่าเสี้ยว รัฐฉานตอนเหนือ   

31) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 29 กลุ่มมฺโยมะต้างยาน มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองต้างยาน แขวงล่าเสี้ยว รัฐฉานตอนเหนือ   

32) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 30 มีเขตการควบคุมพื้นที่บ้านป่าง เขตเมืองลายค่า แขวงล๋อยแหลม รัฐฉานตอนใต้   

33) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 31 มีเขตการควบคุมพื้นที่ก่าลี้ เขตเมืองกุ๋นเฮง แขวงล๋อยแหลม รัฐฉานตอนใต้   

34) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 32 มีเขตการควบคุมพื้นที่เขตเมืองพฺยาก แขวงเมืองพฺยาก รัฐฉานตะวันออก   

35) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 33 อดีตกองกำลังป้องตนเองลาหู่ กลุ่มเมืองไฮ มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองไฮ แขวงท่าขี้เหล็ก รัฐฉานตะวันออก   

36) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 34 กองกำลังรักษาความปลอดภัยชายแดนแม่น้ำโขง    

37) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 35 อดีตกองกำลังป้องตนเองลาหู่ กลุ่มน้ำปุ่ง มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองท่าขี้เหล็ก แขวงท่าขี้เหล็ก รัฐฉานตะวันออก   

38) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 36 มีเขตการควบคุมพื้นที่ปู่นาโก่ เขตเมืองสาด แขวงเมืองสาด รัฐฉานตะวันออก   

39) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 38 มีเขตการควบคุมพื้นที่หมากแกง เขตเมืองน้ำจ๋าง แขวงล๋อยแหลม รัฐฉานตอนใต้    

40) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 39 มีเขตการควบคุมพื้นที่นาปอย เขตเมืองน้ำจ๋าง แขวงล๋อยแหลม รัฐฉานตอนใต้   

41) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 40 มีเขตการควบคุมพื้นที่นาไย เขตเมืองน้ำจ๋าง แขวงล๋อยแหลม รัฐฉานตอนใต้   

42) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 41 กองกำลังป้องตนเองปะโอ มีเขตการควบคุมพื้นที่โหโปง เขตเมืองโหโปง แขวงต่องจี รัฐฉานตอนใต้   

43) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 41 กองกำลังป้องตนเองปะโอ มีเขตการควบคุมพื้นที่สี่แส่ง เขตเมืองสี่แส่ง แขวงต่องจี รัฐฉานตอนใต้   

44) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 41 กองกำลังป้องตนเองปะโอ มีเขตการควบคุมพื้นที่ป๋างลอง เขตมืองป๋างลอง แขวงต่องจี รัฐฉานตอนใต้   

45) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 42 มีเขตการควบคุมพื้นที่โหเมิง เขตกิ่งโหเมิง แขวงลางเคอ รัฐฉานตอนใต้   

46) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 43 มีเขตการควบคุมพื้นที่ชฺเวปฺยี่เอ เขตเมืองผายขุ่น แขวงต่องจี รัฐฉานตอนใต้   

47) หน่วยอาสาสมัครเขตการปกครอง (PMG) ที่ 44 หน่วยรักษาดินแดนกะยาน มีเขตการควบคุมพื้นที่ในเขตเมืองผายขุ่น แขวงต่องจี รัฐฉานตอนใต้

นอกจากนี้ ยังมีกองอาสารักษาดินแดนหรือในภาษาพม่าเรียกว่า ปฺยี่ตู๊ซิ๊ต ได้รับการจัดตั้งเพื่อเป็นกองกำลังเสริมของกองทัพพม่าในรัฐฉานขึ้นภายหลังนี้อีกหลายกลุ่ม